السيد عبد الكريم بن طاووس ( مترجم : مجلسي )
41
فرحة الغري ( فارسي )
مهريزى ، و حجّة الإسلام و المسلمين على صدرائى خوئى ( صدرائىنيا ) . اين دو دوست ، كريمانه عكسى از دستنوشت موجود در كتابخانهء مسجد اعظم قم را ( به شمارهء 3079 و مورّخ محرّم 1168 ) تهيّه و براى بنده ارسال كردند . دستنوشت مسجد اعظم - اگر چه دو صفحهء نخستينش به سبب چسبيدگى قابل عكسبردارى نبوده - در بسيارى از موارد گشايندهء ابهام و رافع ترديد شد و براستى به كار آمد . هر دو دستنوشت دقّتها و ظرافتهائى دربردارند و از اين رو گمان دارم كاتب هر دو دست كم نيمه سوادى داشته است ؛ هر چند سهوهاى اساسى هم در هر دو هست . قرائنى در دستنوشت مرعشى هست كه سبب مىشود بپنداريم كتابت آن سماعى بوده ؛ يعنى گويا كاتب مىشنيده و مىنوشته و سهو سامعه پاره اى از ضبطهاى نامضبوط آن را سبب شده - و الله أعلم بالصّواب . دو چاپ از متن عربى فرحة الغرى را كرارا مورد مراجعه و استفاده و مشورت قرار دادهام : يكى ، چاپ نجف اشرف به سال 1368 ه . ق . كه منشورات الشّريف الرّضى در قم آن را افست كرده است ؛ و ديگر چاپى كه آقاى سيّد تحسين آل شبيب الموسوى تحقيق آن را بر عهده داشتهاند و چاپ نخست آن را به سال 1419 ه . ق . ( / 1998 م . ) « مركز الغدير للدّراسات الإسلاميّة » منتشر ساخته است . در اثناى كار از چاپ ديگرى هم مطَّلع و مستفيد شدم كه به تحقيق شيخ محمّد مهدى نجف آماده سازى شده و در دفتر دوم موسوعة النّجف الأشرف درج گرديده است . تعريف و روش گوهرين دانش تصحيح متون ، هدف مرا در اين پژوهش ، نزديك شدن به متن ترجمهء فرحة الغرى - به گونه اى كه از زير قلم علَّامه محمّد باقر مجلسى ( ره ) بيرون آمده - قرار مىدهد ؛ برين بنياد ، پژوهنده مختار نبوده و نيست كه در اين متن تصرّفى كند ؛ و لو در جهت نزديك ساختن به متن عربى فرحة و آنچه از زير قلم سيّد عبد الكريم بن طاوس ( ره ) خارج شده است . پس تغيير ضبط اعلام و اسامى و . . . مادام كه ممكن است نادرستى آنها از نسخهء مورد استفاده يا تلقّى علَّامه بوده باشد ، روا نبوده است ؛ هر چند ضبط موجود دستنوشتها با منابع اصيلتر تاريخى ناسازگار افتد .